Przełom marca i kwietnia to okres, w którym wielu pacjentów zgłasza się do dermatologa z nasilonym świądem skóry, zaczerwienieniem oraz suchością naskórka. Jedną z najczęstszych przyczyn takich objawów jest atopowe zapalenie skóry (AZS) - przewlekła choroba dermatologiczna o podłożu zapalnym i immunologicznym.

Choć AZS może występować przez cały rok, u wielu osób objawy nasilają się właśnie po zimie. Skóra jest wówczas szczególnie osłabiona, odwodniona i podatna na działanie czynników zewnętrznych.

Zrozumienie mechanizmu tej choroby oraz właściwa pielęgnacja skóry mogą znacząco zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić komfort życia pacjentów.

Czym jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna skóry charakteryzująca się:

• silnym świądem
• suchością skóry
• nawracającymi zmianami zapalnymi
• skłonnością do podrażnień
• Choroba ma podłoże genetyczne oraz immunologiczne, a jej przebieg jest zwykle przewlekły i nawrotowy.

W przebiegu AZS dochodzi do uszkodzenia bariery ochronnej skóry, przez co staje się ona bardziej przepuszczalna dla alergenów, bakterii oraz czynników drażniących.

Dlaczego objawy AZS nasilają się po zimie?

Zima jest szczególnie trudnym okresem dla skóry. Niskie temperatury, wiatr oraz suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach powodują uszkodzenie bariery hydrolipidowej skóry.

W efekcie skóra:

• traci wodę
• staje się bardziej podatna na mikrouszkodzenia
• łatwiej reaguje stanem zapalnym
• Po kilku miesiącach takich warunków skóra osób z AZS jest często bardzo przesuszona i wrażliwa. Gdy wiosną pojawiają się dodatkowe czynniki drażniące - takie
• jak alergeny roślinne, zmiany temperatury czy większa wilgotność powietrza - objawy mogą się nasilić.

Objawy atopowego zapalenia skóry

Objawy AZS mogą różnić się w zależności od wieku pacjenta oraz stopnia nasilenia choroby.

Do najczęstszych należą:

• Silny świąd skóry - Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów AZS. Świąd może być tak intensywny, że prowadzi do drapania skóry i powstawania nadżerek.
• Suchość skóry - Skóra pacjentów z AZS jest zwykle bardzo sucha, szorstka i skłonna do łuszczenia.
• Zmiany zapalne - Na skórze mogą pojawiać się czerwone plamy, grudki, pęcherzyki, strupy oraz pogrubienie skóry w wyniku przewlekłego drapania. 
• Najczęstsze lokalizacje zmian - Zmiany skórne najczęściej występują w takich miejscach jak zgięcia łokciowe, zgięcia kolanowe, szyja, twarz oraz dłonie.
• Czynniki nasilające AZS wiosną
• Wiosną na skórę oddziałuje wiele czynników, które mogą zaostrzać objawy choroby.

Najczęściej należą do nich:

• Alergeny środowiskowe - Pyłki roślin, które pojawiają się w powietrzu już w marcu, mogą wywoływać reakcje zapalne skóry.
• Nagłe zmiany temperatury - Przejście z zimnego powietrza na zewnątrz do ogrzewanych pomieszczeń powoduje stres dla skóry.
• Pot i zwiększona aktywność fizyczna - Pot może działać drażniąco na uszkodzoną barierę skórną.
• Nieodpowiednia pielęgnacja - Stosowanie agresywnych kosmetyków lub częste mycie skóry może dodatkowo pogarszać jej stan.

Jak wygląda diagnostyka atopowego zapalenia skóry?

Rozpoznanie AZS opiera się przede wszystkim na:

• wywiadzie medycznym
• ocenie zmian skórnych
• analizie historii choroby

W niektórych przypadkach dermatolog może zalecić również wykonanie testów alergicznych w celu identyfikacji czynników nasilających objawy.

Dokładna diagnostyka pozwala dobrać odpowiednie leczenie oraz zaplanować właściwą profilaktykę.

Leczenie atopowego zapalenia skóry

Leczenie AZS ma na celu przede wszystkim:

• zmniejszenie stanu zapalnego
• odbudowę bariery ochronnej skóry
• ograniczenie świądu
• zapobieganie nawrotom choroby

W terapii stosuje się najczęściej:

• Emolienty - To podstawowy element leczenia. Preparaty te nawilżają skórę i odbudowują jej barierę ochronną.
• Leki przeciwzapalne - W okresach zaostrzeń dermatolog może zalecić stosowanie preparatów miejscowych o działaniu przeciwzapalnym.
• Leki przeciwhistaminowe - Pomagają zmniejszyć świąd skóry.
• Nowoczesne terapie dermatologiczne - W cięższych przypadkach stosuje się także leczenie ogólne oraz nowoczesne terapie biologiczne.
  
  

Codzienna pielęgnacja skóry z AZS

Odpowiednia pielęgnacja skóry ma ogromne znaczenie w kontrolowaniu objawów choroby.

Dermatolodzy zalecają:

• stosowanie emolientów kilka razy dziennie
• krótkie kąpiele w letniej wodzie
• używanie delikatnych preparatów myjących
• noszenie ubrań z naturalnych materiałów
• unikanie silnych detergentów

Regularna pielęgnacja może znacząco zmniejszyć częstotliwość zaostrzeń choroby.

Kiedy warto zgłosić się do dermatologa?

Niepokojące objawy, które powinny skłonić do konsultacji dermatologicznej, to między innymi:

• silny, utrzymujący się świąd skóry
• rozległe zaczerwienienia
• pęknięcia skóry
• sączące się zmiany skórne
• brak poprawy mimo stosowania kosmetyków nawilżających

Konsultacja dermatologiczna

Problemy skórne często wymagają indywidualnego podejścia oraz dokładnej oceny dermatologicznej. Wczesna diagnoza pozwala zapobiegać powikłaniom oraz znacząco poprawić komfort życia pacjentów.

Dr Katarzyna Krupa zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób skóry, w tym także przewlekłych schorzeń dermatologicznych takich jak atopowe zapalenie skóry. Właściwie dobrana terapia oraz regularna kontrola dermatologiczna pozwalają skutecznie kontrolować objawy choroby.