Początek roku w Medic Park to czas wyjątkowy. Podczas gdy większość z nas skupia się na noworocznych postanowieniach związanych z aktywnością fizyczną, gabinety gastrologiczne wypełniają się pacjentami, których organizm mówi "sprawdzam". Styczeń to okres, w którym nasz przewód pokarmowy rozlicza nas za ostatnie tygodnie dietetycznych wyzwań. Nierzadko to właśnie w tym czasie kumulują się konsekwencje zaniedbań, stresu oraz zimowego stylu życia. Aby skutecznie zadbać o swoje zdrowie, musimy zrozumieć, co zachodzi w naszym wnętrzu, gdy tradycyjne, obfite ucztowanie spotyka się z delikatną fizjologią trawienia.

Zimowe obciążenie układu pokarmowego i mechanizm powstawania dolegliwości

Wszystko zaczyna się od talerza, jednak procesy, które tam mają miejsce, mają charakter kaskadowy. Potrawy grudniowe i noworoczne zazwyczaj składają się z dużych ilości nasyconych tłuszczy, prostych cukrów oraz białek, które znacznie przekraczają nasze codzienne potrzeby. Taka kombinacja zmusza organizm do intensywnego wysiłku metabolicznego. Żołądek wytwarza nadmierne ilości kwasu solnego, a wątroba oraz trzustka funkcjonują na maksymalnych obrotach, aby zapewnić niezbędne żółć i enzymy.

Gdy układ trawienny nie jest w stanie na bieżąco przetwarzać jedzenia, następuje spowolnienie tzw. fali perystaltycznej. Pożywienie gromadzi się w żołądku, co prowadzi nie tylko do uczucia pełności, ale także do fermentacji. Proces ten powoduje gazy, które podnoszą ciśnienie w jamie brzusznej. To zjawisko jest bezpośrednią przyczyną najpopularniejszej zimowej dolegliwości, znanej jako zgaga, która występuje na skutek mechanicznego przesuwania treści żołądkowej w górę.

Zgaga jako sygnał alarmowy 

Zgaga to nie tylko "nieprzyjemne pieczenie", ale także znak o problemach z dolnym zwieraczem przełyku. Ten mięśniowy zawór powinien działać jako skuteczna bariera. Jednak w wyniku przejedzenia, picia gazowanych napojów oraz stosowania leków przeciwbólowych, które są często nadużywane w zimniejszych miesiącach, zwieracz ulega rozluźnieniu. W efekcie kwaśna i drażniąca zawartość żołądka wraca do przełyku, który nie jest przystosowany do kontaktu z tak niskim pH.

Pacjenci Medic Park najczęściej zgłaszają następujące objawy towarzyszące:

• Uciążliwe pieczenie w okolicy klatki piersiowej - często promieniuje do szyi i nasila się po spożyciu dużego posiłku.
• Refluks kwasowy - odczucie, gdy treści żołądkowe cofają się, powodując kwaśny lub gorzki posmak w ustach.
• Puste odbijanie - wynikające z nadmiaru gazów i powietrza uwięzionego w żołądku.
• Nagły ślinotok - reakcja obronna organizmu, który próbuje zneutralizować kwas w przełyku.
• Dysfagia - odczucie utrudnionego przełykania, które może sugerować już istniejące stany zapalne.

Warto zapamiętać, że zgaga rzadko występuje jako odrębny problem. Na ogół jest to tylko wierzchołek góry lodowej dotyczącego motoryki całego górnego odcinka układu pokarmowego.

Konsekwencje bagatelizowania przewlekłego refluksu

Bagatelizowanie zgagi oraz leczenie jej jedynie za pomocą dostępnych w aptekach środków neutralizujących to ścieżka do poważnych powikłań. Przełyk, w przeciwieństwie do żołądka, nie ma osłony w postaci warstwy śluzowej.Częste podrażnianie tkanek skutkuje pojawieniem się nadżerek oraz owrzodzeń. Najpoważniejszym powikłaniem długotrwałego, nieleczonego refluksu jest tzw. przełyk Barretta. To stan, w którym pod wpływem kwasu komórki przełyku zaczynają przypominać komórki jelitowe - to zmiana przednowotworowa, która wymaga regularnej kontroli gastrologicznej i wykonania biopsji.

Nieleczony refluks wpływa negatywnie na cały organizm:

• Laryngologia i układ oddechowy - kwas wnikający do krtani wywołuje poranną chrypkę, uporczywy kaszel, a u osób z astmą może znacznie nasilić epizody duszności.
• Stomatologia - kwaśne środowisko w jamie ustnej prowadzi do szybkiej erozji szkliwa oraz do powracających stanów zapalnych dziąseł.
• Kardiologia - silne bóle refluksowe mogą przypominać ból wieńcowy, pacjenci trafiają na oddział ratunkowy z podejrzeniem zawału, podczas gdy źródło problemu leży w układzie pokarmowym.

Dlaczego przy zgadze cierpią również jelita?

Układ pokarmowy to złożony system połączonych naczyń. Gdy trawienie w żołądku przebiega nieprawidłowo, na przykład wskutek niewłaściwego zakwaszenia, pokarm dostaje się do jelit w postaci "niedopracowanej". Nieprzyswojone białka oraz tłuszcze stają się źródłem pożywienia dla szkodliwych bakterii w jelicie cienkim i grubym. Sytuacja prowadzi do dysbiozy, co oznacza zaburzenie równowagi mikrobioty. W rezultacie pacjenci często skarżą się na "brzuch balonowaty" - uciążliwe wzdęcia, które występują niemalże natychmiast po jedzeniu.

Co dodatkowo osłabia Twoje jelita?

• Nadużywanie kawy oraz alkoholu - te napoje znacząco przyspieszają proces pasażu jelitowego, nie dając czasu na prawidłowe wchłanianie niezbędnych mikroelementów.
• Wysoko przetworzone słodycze - cukier jest doskonałym pokarmem dla drożdży i bakterii produkujących gazy.
• Niska ilość błonnika - zimowa dieta, uboga w świeże warzywa, sprzyja zaparciom, co prowadzi do gromadzenia się toksyn w jelicie grubym.
• Stres związany z nowym rokiem - oś mózgowo-jelitowa reaguje na napięcie, co może nasilać objawy zespołu jelita drażliwego (IBS).

Profesjonalny audyt brzucha - jak wygląda prawidłowa diagnostyka?

Podejście do pacjenta z problemami gastrologicznymi w Medic Park opiera się na kompleksowej analizie, która obejmuje zarówno badania obrazowe, jak i funkcjonalne testy. Głównym celem audytu jest dokładne określenie przyczyny bólu oraz wdrożenie odpowiedniej terapii.

1. Diagnostyka laboratoryjna i serologiczna - obejmuje nie tylko morfologię i analizę wskaźników stanu zapalnego (CRP), ale także ocenę funkcji trzustki (amylaza, lipaza), wątrobowe badania oraz diagnostykę niedoborów wchłaniania (żelazo, ferrytyna, witamina B12).
2. Badania nieinwazyjne w kierunku Helicobacter pylori - wykrycie bakterii wywołującej chorobę wrzodową za pomocą testów antygenowych.
3. Ultrasonografia (USG) jamy brzusznej - umożliwia ocenę struktury narządów miąższowych, wykluczenie kamieni żółciowych oraz ocenę dróg żółciowych.
4. Diagnostyka funkcjonalna - testy wodorowo-metanowe są stosowane w identyfikacji nietolerancji cukrów oraz zespołów przerostu bakteryjnego.

Najczęściej zdawane pytania

1. Jakie zagrożenia niosą ze sobą długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (IPP) bez konsultacji z lekarzem? 

Chociaż te leki efektywnie redukują wydzielanie kwasu, ich długofalowe i niekontrolowane zażywanie może przyczyniać się do problemów z przyswajaniem wapnia, magnezu i witaminy B12, a także zwiększać ryzyko wystąpienia infekcji jelitowych, takich jak Clostridioides difficile.

2. Czy wprowadzenie diety eliminacyjnej w styczniu jest słusznym podejściem?

Każda zmiana w diecie powinna być poprzedzona odpowiednimi badaniami diagnostycznymi. Niezależne wykluczanie na przykład glutenu czy laktozy, bez uzasadnionych wskazań medycznych, może utrudnić postawienie trafnej diagnozy i spowodować niedobory żywieniowe.

3. Jak stres oddziałuje na motorykę układu pokarmowego?

Stres poprzez oś mózgowo-jelitową aktywuje współczulny układ nerwowy, co hamuje procesy trawienne oraz zaburza ukrwienie błony śluzowej żołądka. Może to prowadzić do tzw. gastropatii krwotocznej lub nasilać objawy zespołu jelita drażliwego (IBS).

Dlaczego warto podjąć działanie w styczniu?

Rozpoczęcie diagnostyki w styczniu umożliwia podjęcie leczenia w momencie, gdy dolegliwości są zazwyczaj odwracalne. Wczesne podjęcie działań w zakresie gastroenterologii przeciwdziała sezonowym zaostrzeniom chorób wrzodowych, które statystycznie nasilają się wiosną.

Profesjonalna analiza przewodu pokarmowego w Medic Park to nie tylko możliwość pozbycia się zgagi czy bólów brzucha, ale przede wszystkim inwestycja w długotrwałe zdrowie metaboliczne. Zachęcamy do skorzystania z doświadczenia naszych ekspertów i rozpoczęcia nowego roku w pełnym zdrowotnym komforcie.

Źródła i rekomendacje medyczne:

• Polskie Towarzystwo Gastroenterologii (PTG) - wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia zakażenia Helicobacter pylori oraz standardy postępowania w chorobie refluksowej przełyku (GERD).
• European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) - rekomendacje w zakresie nadzoru nad pacjentami z przełykiem Barretta oraz diagnostyki endoskopowej górnego odcinka przewodu pokarmowego.
• The American College of Gastroenterology (ACG) -wytyczne kliniczne dotyczące diagnostyki i leczenia zespołów rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) oraz zespołu jelita drażliwego (IBS).